Αγαπητοί φίλοι της αστρονομίας, καθώς το καλοκαίρι κάνει την εμφάνισή του, ο νυχτερινός ουρανός αλλάζει πρόσωπο και μας καλεί να τον ανακαλύψουμε ξανά. Ετοιμαζόμαστε, λοιπόν, με καλοκαιρινή διάθεση να περιηγηθούμε στους αστερισμούς και να εντοπίσουμε τους καινούριους μας ουράνιους στόχους.
Fun fact: Αστρονομικά η πρώτη «επίσημη» ημέρα του καλοκαιριού, που είναι και η μεγαλύτερη του έτους είναι η 21η Ιουνίου. Τη συγκεκριμένη μέρα, στην Κύπρο, ο ήλιος θα ανατείλει στις 05:35 και θα δύσει στις 20:06 (διάρκεια ημέρας 14 ώρες και 31 λεπτά).
Πρώτη Πανσέληνος του Καλοκαιριού – 30/06/2026
Για τον μήνα Ιούνιο θα έχουμε την πρώτη πανσέληνο του καλοκαιριού στις 30.06.2026. Μπορούμε να παρατηρήσουμε τη σελήνη, κατά τη φάση αύξων αμφίκυρτος (waxing gibbous), στον αστερισμό της Παρθένου, στις 23.6.2026. Μάλιστα τη συγκεκριμένη ημέρα θα πλησιάσει κοντά στο αστέρι Στάχυ (Spica) σε απόσταση 2,5° (Γράφημα 1).
Fun fact:Το φεγγάρι μας, όταν βρίσκεται στη φάση αύξων αμφίκυρτος (waxing gibbous), φωτίζεται από τον ήλιο μας κατά 3/4
Αστερισμοί
Από τη Μεγάλη Άρκτο στον Πολικό Αστέρα
Με οδηγό τη Μεγάλη Άρκτο μπορούμε να βρούμε αρκετά αστέρια καθώς και αστερισμούς. Έχει το χαρακτηριστικό σχήμα «τηγανιού» και για το μήνα Μάιο, βγαίνει στον βόρειο ουρανό με τη δύση του Ήλιου. Επεκτείνουμε τη φανταστική γραμμή που ενώνει τα δύο άστρα της βάσης του “τηγανιού” και βρίσκουμε τον Πολικό Αστέρα (Φωτογραφία 1). Ο Πολικός αστέρας είναι το μοναδικό αστέρι που βρίσκεται πάντα στην ίδια θέση στον ουράνιο θόλο, καθώς βρίσκεται ακριβώς πάνω από τον άξονα περιστροφής της Γης. Χρησιμοποιώντας τον πολικό αστέρα μπορούμε να προσανατολιστούμε, αφού μας δείχνει τη διεύθυνση του βορρά.
Fun fact: Πάνω από τον άξονα περιστροφής της Γης, μετά από 12 000 χρόνια, θα βρεθεί ο αστέρας Βέγας. Αυτό οφείλεται στο ότι η Γη κάνει συγχρόνως και μια γυροσκοπική κίνηση, δηλαδή μια κίνηση σαν τη σβούρα, που χρειάζεται 26 000 έτη για να συμπληρωθεί.
Από τη Μεγάλη Άρκτο στον Αρκτούρο και στον Στάχυ (Spica)
Προεκτείνοντας την καμπύλη που σχηματίζει η λαβή του τηγανιού (Αλκάιντ, Μιζάρ και Αλιόθ), όπως φαίνεται στο σχήμα, οδηγούμαστε στον Αρκτούρο (Γράφημα 2). Δεν είναι τυχαίο άλλωστε πως η ονομασία του άστρου στην ουσία σημαίνει «η ουρά της άρκτου». Συνεχίζοντας περαιτέρω την καμπύλη, θα συναντήσουμε ένα ακόμη λαμπρό αστέρι τον Στάχυ (Spica). Ο Αρκτούρος βρίσκεται στον αστερισμό του Βοώτη ενώ ο Στάχυς (Spica) στον αστερισμό της Παρθένου.
Fun fact: Ο Αρκτούρος έχει κοκκινωπό χρώμα ενώ ο Στάχυς μπλε. Τα διαφορετικά χρώματα στα αστέρια οφείλονται στη θερμοκρασία τους. Έτσι, τα κόκκινα αστέρια είναι πιο ψυχρά και συνήθως μεγάλης ηλικίας, ενώ τα μπλε αστέρια είναι πιο νέα και πιο θερμά.
Πλανήτες
Ο Δίας και η Αφροδίτη ξεχωρίζουν στον ουρανό αυτή την περίοδο χάρη στη μεγάλη τους λαμπρότητα. Αναζητήστε τους χαμηλά στα δυτικά λίγο μετά τη δύση του Ήλιου. Στις 9 Ιουνίου θα πλησιάσουν σε φαινόμενη απόσταση μόλις 1,5°, δημιουργώντας μία από τις ομορφότερες πλανητικές συνόδους της χρονιάς (Γράφημα 3).
Δίας: Mπορούμε να τον εντοπίσουμε κοντά στον αστερισμό των Διδύμων μετά τη δύση του Ήλιου.Είναι εξαιρετικά φωτεινός, με φαινόμενο μέγεθος -1,8, και δύει στις 10:30.
Αφροδίτη: Θα την παρατηρήσουμε στα δυτικά, μετά τη δύση του Ήλιου με φαινόμενο μέγεθος -3.9.
Κρόνος: Ο Κρόνος ανατέλλει στις 02:34 τα ξημερώματα, στα μέσα του μήνα.
Για προχωρημένους αστρο-παρατηρητές
Σ΄ αυτό το εδάφιο θα αναφερθούμε σε μερικούς δύσκολους στόχους όπου για να γίνει κατορθωτή η παρατήρησή τους απαιτείται ένα πολύ καλό τηλεσκόπιο (με διάμετρο τουλάχιστον 150mm) και ένας πολύ σκοτεινός ουρανός (μακριά από τα φώτα της πόλης).
Γαλαξίας Σομπρέρο – Φαινόμενο Μέγεθος 8.3
Ένας όμορφος επιμήκης σπειροειδής γαλαξίας με σκοτεινή γραμμή στο κέντρο. Μπορούμε να τον εντοπίσουμε στον αστερισμό της Παρθένου σχετικά κοντά στο αστέρι Στάχυς (Γράφημα 2)
Τριάδα του Λέοντα – Φαινόμενο Μέγεθος 9.3
Ένας από τους πιο μαγευτικούς ουράνιους στόχους που μπορούμε να δούμε μέσα από ένα προσοφθάλμιο. Αποτελείται από 3 σπειροειδείς γαλαξίες (M66 και M65 και τον NGC 3628). Μπορούμε να τον εντοπίσουμε στον αστερισμό του Λέοντα (Γράφημα 4)
