Αγαπητοί φίλοι της αστρονομίας, ο Οκτώβριος φέρνει μαζί του ξεχωριστά και εντυπωσιακά φαινόμενα. Στον νυχτερινό ουρανό, οι Ωριωνίδες θα μας χαρίσουν αξέχαστες στιγμές παρατήρησης, ενώ θα έχουμε και την ευκαιρία να απολαύσουμε τον Κρόνο σε αντίθεση.
Ωριωνίδες – Κορύφωση του φαινομένου στις 21/10/2026
Οι Ωριωνίδες αποτελούν μία από τις πιο εντυπωσιακές βροχές διαττόντων αστέρων, που κορυφώνονται κάθε Οκτώβριο. Η κορύφωση του φαινομένου παρατηρείται στις 21 Οκτωβρίου, ωστόσο οι Ωριωνίδες είναι παρατηρήσιμες από τις 2 Οκτωβρίου έως τις 2 Νοεμβρίου. Οι καλύτερες ώρες για παρατήρηση του φαινομένου είναι από τις 1.00 π.μ μέχρι την αυγή.
Fun fact: Οι Ωριωνίδες είναι σωματίδια σκόνης, κατάλοιπα από την τεράστια ουρά του κομήτη Χάλεϊ. Τα σωματίδια εισερχόμενα στην ατμόσφαιρα της Γης με τεράστιες ταχύτητες καίγονται λόγω τριβής και χαρίζουν αυτή την εκπληκτική λάμψη στον ουρανό.
Οι Πλειάδες
Γύρω στις 20:00 το βράδυ ανατέλλουν οι Πλειάδες, η γνωστή “Πούλια”. Πρόκειται για ένα σμήνος νεογέννητων άστρων που φαίνεται ακόμα και με γυμνό μάτι, ενώ με κιάλια ή τηλεσκόπιο αποκαλύπτονται χιλιάδες αστέρια. Θα τις εντοπίσουμε στον αστερισμό του Ταύρου και, μάλιστα, στις 27 Οκτωβρίου θα μπορούμε να τις παρατηρήσουμε πολύ εύκολα, καθώς θα βρίσκονται ακριβώς κάτω από το φεγγάρι (Γράφημα 1). Μάλιστα, τα ξημερώματα της 27ης προς 28η Οκτωβρίου, γύρω στις 03:00, η Σελήνη θα περάσει μπροστά από τις Πλειάδες και θα κρύψει προσωρινά μερικά από τα άστρα τους.
Fun fact: Τα ανοιχτά σμήνη (π.χ. οι Πλειάδες) αποτελούνται από νεαρά άστρα, ενώ τα σφαιρωτά σμήνη αποτελούνται από μερικά από τα γηραιότερα άστρα του Γαλαξία!
Ο Αλντεμπαράν
Στον ίδιο αστερισμό μπορούμε να εντοπίσουμε τον Αλντεμπαράν, έναν ερυθρό γίγαντα με μάζα παρόμοια με αυτή του Ήλιου μας, αλλά πολύ μεγαλύτερο σε μέγεθος. Αυτό συμβαίνει επειδή βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο της ζωής του, έχοντας εξαντλήσει μεγάλο μέρος του υδρογόνου στον πυρήνα του. Στο μέλλον θα αποβάλει τα εξωτερικά του στρώματα και θα καταλήξει ως λευκός νάνος.
Fun fact: Αστέρια με μάζα παρόμοια με αυτή του Ήλιου μας, καθώς πλησιάζουν στο τέλος της ζωής τους, διογκώνονται και εξελίσσονται σε ερυθρούς γίγαντες.
Οι Πλανήτες
Κρόνος: Ορατός όλο το βράδυ! Μπορούμε να τον εντοπίσουμε κοντά στον αστερισμό των Ιχθύων, με φαινόμενο μέγεθος 0,4*. Στις 4 Οκτωβρίου, ο Κρόνος θα βρεθεί σε αντίθεση, δηλαδή θα βρίσκεται απέναντι από τον Ήλιο στον ουρανό. Η αντίθεση είναι η περίοδος κατά την οποία ένας εξωτερικός πλανήτης βρίσκεται σε πολύ ευνοϊκή θέση για παρατήρηση: είναι ορατός σχεδόν όλη τη νύχτα και εμφανίζεται πιο φωτεινός στον ουρανό. Έτσι, οι ημέρες γύρω από την αντίθεση αποτελούν ιδανική περίοδο για την παρατήρηση του Κρόνου και των δακτυλίων του.
Fun fact: Κατά την αντίθεση, ο πλανήτης βρίσκεται απέναντι από τον Ήλιο στον ουρανό, οπότε ανατέλλει περίπου την ώρα που δύει ο Ήλιος και παραμένει ορατός σχεδόν όλη τη νύχτα!
Δίας: Από τα μέσα του μήνα, ανατέλλει γύρω στις 02:00 και μπορούμε να τον εντοπίσουμε κοντά στον αστερισμό του Λέoντα, με φαινόμενο μέγεθος -1.9.
Άρης: Ανατέλλει στις 01:00 τα ξημερώματα, στα μέσα του μήνα, στον αστερισμό του Καρκίνου, με φαινόμενο μέγεθος 1,0*.
Αφροδίτη: Αθέατη
*Με τον όρο φαινόμενο μέγεθος (m, apparent magnitude) περιγράφουμε τη λαμπρότητα ενός αντικειμένου όπως την αντιλαμβανόμαστε από τη Γη. Μάθετε περισσότερα για το χαρακτηριστικό μέγεθος και πώς μας βοηθά στις αστροπαρατηρήσεις στο άρθρο εδώ.