Αγαπητοί φίλοι της αστρονομίας, καθώς το καλοκαίρι σιγά σιγά μας αποχαιρετά, ο νυχτερινός ουρανός αλλάζει και πάλι πρόσωπο και μας προσκαλεί να τον εξερευνήσουμε. Με φθινοπωρινή πλέον διάθεση, περιηγούμαστε στους αστερισμούς και ανακαλύπτουμε νέους ουράνιους στόχους που περιμένουν να τους παρατηρήσουμε.
Fun fact: Αστρονομικά, η έναρξη του φθινοπώρου σηματοδοτείται από τη φθινοπωρινή ισημερία, η οποία φέτος πραγματοποιείται στις 23 Σεπτεμβρίου. Εκείνη την ημέρα, η διάρκεια της ημέρας και της νύχτας είναι περίπου ίση.
Αστερισμοί
Το Τρίγωνο του Καλοκαιριού και ο Αστερισμός Sagitta
Το Τρίγωνο του Καλοκαιριού εξακολουθεί να δεσπόζει στον βραδινό ουρανό, έχοντας πλέον μετατοπιστεί προς τα δυτικά. Αποτελείται από τρία φωτεινά αστέρια: τον Deneb, τη Vega και τον Altair, τα οποία ανήκουν σε τρεις διαφορετικούς αστερισμούς: τον Κύκνο, τη Λύρα και τον Αετό, αντίστοιχα. Κοντά στο αστέρι Altair εντοπίζουμε τον αστερισμό Sagitta (Βέλος), ο οποίος αποτελεί έναν χρήσιμο οδηγό για να οδηγηθούμε προς το Dumbbell Nebula (M27), ένα από τα πιο εντυπωσιακά πλανητικά νεφελώματα.
Fun Fact: Παρόλο που ονομάζεται «πλανητικό νεφέλωμα», δεν έχει καμία σχέση με πλανήτες! Οι αστρονόμοι του 18ου αιώνα το ονόμασαν έτσι επειδή, μέσα από τα τηλεσκόπια της εποχής, έμοιαζε με πλανητικό δίσκο. Στην πραγματικότητα, είναι τα εξωτερικά στρώματα ενός άστρου σαν τον Ήλιο, που εκτοξεύονται στο διάστημα στο τέλος της ζωής του.
Η Κασσιόπη μάς οδηγεί στον Πολικό Αστέρα
Η Κασσιόπη αποτελεί έναν χρήσιμο οδηγό για τον εντοπισμό του Πολικού Αστέρα. Αν αναζητήσουμε τη Μεγάλη Άρκτο, αυτή την περίοδο θα τη βρούμε χαμηλά στον βόρειο ουρανό και, ανάλογα με την ώρα, μπορεί να βρίσκεται κάτω από τον ορίζοντα. Η Κασσιόπη, αντίθετα, είναι εύκολο να εντοπιστεί, καθώς μόλις βραδιάσει βρίσκεται ψηλά στον βόρειο ουρανό. Ξεχωρίζει από το χαρακτηριστικό της σχήμα, που μοιάζει με το γράμμα W ή 3.
Σελήνη
Στις 11 Σεπτεμβρίου έχουμε Νέα Σελήνη, δηλαδή μια νύχτα χωρίς ορατό φεγγάρι στον ουρανό. Οι νύχτες κοντά στη Νέα Σελήνη προσφέρονται ιδανικά για αστροπαρατήρηση αντικειμένων βαθέως ουρανού, καθώς ο ουρανός είναι πιο σκοτεινός. Στις 26 Σεπτεμβρίου θα έχουμε Πανσέληνο, με τη Σελήνη να φωτίζει έντονα τον νυχτερινό ουρανό.
Πλανήτες
Αφροδίτη: Εξαιρετικά φωτεινή κατά τη δύση του Ήλιου. Στα μέσα του μήνα δύει στις 20:15.
Κρόνος: Ανατέλλει στις 20:00 στα μέσα του μήνα και μπορούμε να τον εντοπίσουμε κοντά στον αστερισμό των Ιχθύων, με φαινόμενο μέγεθος 0,56*. Στις 27 Σεπτεμβρίου, η Σελήνη θα βρεθεί δίπλα στον Κρόνο, σε απόσταση περίπου 7 μοιρών.
Άρης: Ανατέλλει στις 01:30 τα ξημερώματα, στα μέσα του μήνα, στον αστερισμό των Διδύμων, με φαινόμενο μέγεθος 1,2*.
Δίας: Από τα μέσα του μήνα, ανατέλλει στις 03:35 και μπορούμε να τον εντοπίσουμε κοντά στον αστερισμό του Καρκίνου, με φαινόμενο μέγεθος -2,0* (Γράφημα 1).
Fun Fact: Η καλύτερη ώρα για να παρατηρήσουμε τους πλανήτες είναι όταν βρίσκονται ψηλά στον νυχτερινό ουρανό, μακριά από τον ορίζοντα, όπου η ατμόσφαιρα είναι πιο σταθερή και η εικόνα τους πιο καθαρή.
*Με τον όρο φαινόμενο μέγεθος (m, apparent magnitude) περιγράφουμε τη λαμπρότητα ενός αντικειμένου όπως την αντιλαμβανόμαστε από τη Γη. Μάθετε περισσότερα για το χαρακτηριστικό μέγεθος και πώς μας βοηθά στις αστροπαρατηρήσεις στο άρθρο εδώ.